Posts Tagged ‘عادت’

اوّلاً باید بدانیم معنای عادت چیست . امام علیه السّلام می فرمایند : « العادة طبع ثان » عادت یک فطرت دوم است . ببینید عادت یک امکان است که خدای متعال برای انسان قرار داده است . مثل خشم مثل شهوت . این مهم است که متعلّق این عادت چه چیزی باشد . چه اشکال دارد انسان عادت کند به بیدار ماندن بین الطّلوعین . چه اشکال دارد انسان عادت کند به خواندن نماز در اوّل وقت . عادت خوب ، خوب است . آن چیزی که بد است عادت بد است . سوء العادة کمین لا یؤمن . عادت بد دامی است که نمی توان نسبت به آن بی خیال و راحت بود . یک جایی بروز می کند و ضربه سنگینی به شما می زند .

حتّی انجام دادن کارهای خوب به خاطر عادت هم بد است. به کار خوب عادت بکنید امّا به خاطر عادت کار خوب نکنید ، یعنی اینطور بشود که عادت به با وضو خوابیدن داشته باشی امّا اینطور نباشد که اگر یک شب نشد به هر معذوریتی وضو بگیری دیگر خوابت نبرد . اینجا دیگر تو به خاطر خدا این کار را نمی کنی به خاطر اینکه ترک عادت موجب مرض است این کار را می کنی .

خلاصه این یک امکان است که خدای متعال در اختیار من و شما گذاشته است . روایت دارد که انّ الشیطان خبیث معتاد لِما عوّد . شیطان موجود خبیثی است که اگر عادتش بدهی عادت پذیر می شود . شما اگر شک در نماز کردی گفته اند نماز را نشکن چون اگر به شیطان اهمّیت ندهی دیگر عادت می کند که از این راه به سراغ شما نیاید .

نفس هم عادت پذیر است . عادت بد اگر بپذیرد این بیچاره کننده است . راه برطرف کردن عادت بد هم فقط و فقط تهذیب نفس است . من لم یهذّب نفسه فضحه السوء العادة کسی که نفسش را تهذیب نکند عادتت بد او را بیچاره می کند .

من این را نمی گویم ، از بزرگترین اساتید اخلاق بپرسید عمده کار تهذیب نفس همین غلبه بر عادت است والّا انجام واجبات و ترک محرّمات که تزکیه عمل است در حیطه احکام باید آن را انجام دهی . عقاید فرد را برایش کلاس درس عقاید می گذاری ، اعمالش را کلاس درس احکام می گذاری ، در صراط مستقیم قرار می گیرد ولی عمده مسأله یکی افکارش است که باید با موعظه حسنه و به تعبیر روایت دراسة الحکمة ملاکها و معیارها را به او می دهی تا دچار انحراف در افکار نشود یکی هم در صراط مستقیم قرار گرفتن آداب و رسوم است یعنی همان عادات . کارمشکل استاد و شاگرد در تهذیب نفس تغییر این دو چیز است . به تعبیر روایت این دو چیز عامل به ثمر رسیدن همه ریاضتها در سیرالی الله است . لقاح الریاضة دراسة الحکمة و غلبة العادة

بالاترین مرحله بندگی این است که انسان به عاداتش غلبه کند أفضل العبادة غلبة العادة

راه اساسی ترک عادت بد و به دست آوردن عادت خوب تهذیب نفس است . اگر زیر نظر استاد اخلاقی که فقیه اهل بیت علیهم السّلام باشد با شیطان و نفس از راه درستش که استاد به شما یاد می دهد مقابله کنید ، این عادت که یک اسب وحشی خطرناک است یک مرکب رام قابل استفاده پرفایده برای شما خواهد شد .